બીજલ બુટાલા

ત્રિપાઠી, એસ. એન. (જ. 14 માર્ચ 1913, કાશી, ઉત્તરપ્રદેશ; અ. 28 માર્ચ 1988, મુંબઈ, મહારાષ્ટ્ર) : પ્રખ્યાત સંગીતકાર, લેખક, અભિનેતા, ફિલ્મનિર્માતા તરીકેની બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવનાર વ્યક્તિત્વ. ભારતની પ્રથમ મૂંગી ફિલ્મ ‘રાજા હરિશ્ચંદ્ર’ જે દિવસે રજૂ થઈ હતી, તે દિવસે બ્રાહ્મણ પરિવારમાં જન્મેલ શ્રીનાથ ત્રિપાઠી, દાદા પંડિત ગણેશદત્ત ત્રિપાઠી અને પિતા…

દાસગુપ્તા, કમલ (જ. 28 જુલાઈ 1912, બાંગ્લાદેશ; અ. 20 જુલાઈ 1974, ઢાકા) : બંગાળી અને હિન્દી સિનેમાના લોકલાડીલા સંગીતસર્જક. મૂળ નામ કમલપ્રસન્ન દાસગુપ્તા. જન્મ વૈદ્ય બ્રાહ્મણ કુટુંબમાં. પિતાનું નામ તારાપ્રસન્ન દાસગુપ્તા અને માતાનું નામ કામિનીરંજન દાસગુપ્તા. માતા-પિતા શાસ્ત્રીય સંગીતમાં કુશળ હતા. કમલદાસ તેમના નાના ભાઈ શુબલ સાથે રેડિયોમાં ચાંદ-સૂરજ નામે…

નદીમ-શ્રવણ : નદીમ અખ્તર સૈફી (જ. 6 ઑગસ્ટ 1954, મુંબઈ); શ્રવણકુમાર રાઠોડ (જ. 13 નવેમ્બર 1954, રાજસ્થાન; અ. 22 એપ્રિલ 2021, મુંબઈ) : પરંપરાગત ભારતીય વાજિંત્રોનો સમકાલીન સંગીત સાથે સમન્વય કરનાર સંગીતકાર બેલડી. શ્રી નદીમ સૈફીના પિતા મુંબઈમાં વ્યવસાયી હતા. તેમના દાદાને અંગ્રેજ સરકાર તરફથી ‘ખાન બહાદુરસાહેબ’નું બિરુદ મળેલું. બાળપણથી…

નૈયર, ઓ. પી. (જ. 16 જાન્યુઆરી 1926, લાહોર; અ. 28 જાન્યુઆરી 2007, મુંબઈ) : હિન્દી ફિલ્મજગતનાં રિધમકિંગ. બાળપણમાં સંગીત સાંભળવાનો શોખ ધરાવનાર ઓમકારપ્રસાદ નૈયરે સંગીતનું કોઈ પણ પ્રકારનું વિધિવત શિક્ષણ લીધું ન હતું. તે સમયનાં ન્યૂ થિયેટર્સના સંગીતકારો તથા ગાયકોથી તેઓ ઘણા જ પ્રભાવિત હતા. ફક્ત 11 વર્ષની વયે લાહોરના…

બહેલ, હંસરાજ (જ. 19 નવેમ્બર 1916, બ્રિટિશ પંજાબ; અ. 20 મે, 1984) : પોતાની કેડી જાતે જ કંડારનાર સંગીતકાર. જમીનદાર પિતાના પુત્ર હંસરાજ બહેલે સંગીતનું પ્રાથમિક શિક્ષણ પંડિત ચુનીલાલ પાસેથી લીધું હતું. શાસ્ત્રીય સંગીતની સઘન તાલીમ પંડિત આચાર્ય ચિરંજીવીલાલ (જિજ્ઞાસુ) પાસે લીધી હતી. લાહોરમાં તેમણે સંગીતશાળાની શરૂઆત કરી અને એચ.એમ.વી.…

ભટ્ટાચાર્ય, તિમિર બરન (જ. 10 જુલાઈ, 1901, કૉલકાતા અ. 29 માર્ચ 1989, કૉલકાતા) : ભારતીય ઑરકેસ્ટ્રાનો પાયો નાંખનાર. તિમિર બરન ભટ્ટાચાર્ય સંસ્કૃત ભાષાના પંડિત પરિવારનું સંતાન હતા. દાદા મિહિર ભટ્ટાચાર્ય અને પિતા જ્ઞાનેન્દ્રનાથ ભટ્ટાચાર્ય – બંને પ્રખર સંગીતજ્ઞ હતા. ઘરનું સંગીતમય વાતાવરણ તેમને સંગીતની દુનિયામાં ખેંચી લાવ્યું. ચૌદ વર્ષની ઉંમરે…