અનંતપુર : ભારતના આંધ્રપ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલો જિલ્લો અને તે જ નામ ધરાવતું જિલ્લામથક. ભૌગોલિક સ્થાન : 14o 41´ ઉ. અ. અને 77o 36´ પૂ. રે. જિલ્લાનો વિસ્તાર : 19,130 ચોકિમી. અને વસ્તી 31,83,781 (1991) છે. શહેરની વસ્તી 1,75,000 જેટલી છે. જિલ્લાની ઉત્તરે કર્નૂલ, પૂર્વમાં કડાપ્પા, અગ્નિ દિશામાં ચિત્તુર જિલ્લાની તથા દક્ષિણ અને પશ્ચિમ તરફ કર્ણાટક રાજ્યની સરહદ આવેલી છે. આ જિલ્લાનું મોટાભાગનું ભૂપૃષ્ઠ દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશનો ભાગ હોઈ ત્યાં ટેકરીઓ, મેદાનો અને થાળાં તેમજ જંગલો આવેલાં છે. અહીં જૂનથી સપ્ટેમ્બરના ગાળા દરમ્યાન પુષ્કળ વરસાદ પડે છે. ભારતનું મોટાભાગનું શંખજીરું (ટાલ્ક) આ જિલ્લામાંથી મળે છે. દેશમાં તેનો ખાતરો બનાવવામાં ઉપયોગ થાય છે તથા યુરોપમાં નિકાસ પણ કરવામાં આવે છે. કપાસ, કઠોળ, મગફળી અને જુવાર આ જિલ્લાના મુખ્ય કૃષિપાકો છે. અનંતપુર શહેર બૅંગ્લોરથી 190 કિમી. ઉત્તર તરફ હૈદરાબાદ-બૅંગલોર ધોરી માર્ગ પર આવેલું છે. મધ્યયુગીન વિજયનગર રાજ્યના દીવાને આ શહેર વસાવેલું અને તેમની પત્ની અનંદાના નામ પરથી શહેરને આ નામ આપેલું છે. અહીં વિનયન, વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી કૉલેજો આવેલી છે.

હેમન્તકુમાર શાહ