નોવાક જોકોવિચ (જ. 22 મે, 1987 , બેલગ્રેડ, સર્બિયા) : 24 ગ્રાન્ડ સ્લેમ ટાઇટલ જીતનાર ટેનિસ સ્ટાર .
નોવાક જોકોવિચને રમતના ઇતિહાસમાં મહાન ટેનિસ ખેલાડીઓમાંના એક તરીકે માનવામાં આવે છે. બેલગ્રેડ કે જે તે સમયે યુગોસ્લાવિયામાં હતું, ત્યાં રાજકીય અસ્થિરતા અને યુદ્ધ દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ મુશ્કેલ સમયગાળા દરમિયાન નોવાકનો પ્રારંભિક ઉછેર થયો હતો, છતાં તેણે નાની ઉંમરથી ટેનિસ પ્રત્યે નોંધપાત્ર પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી હતી.
તેણે 4 વર્ષની ઉંમરે ટેનિસ રમવાનું શરૂ કર્યું હતું અને તેની પ્રતિભાને કોચ જેલેના ગેનચીક દ્વારા ઝડપથી ઓળખવામાં આવી હતી, જેમણે તેની પ્રારંભિક કારકિર્દીને આકાર આપવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. બાદમાં નોવાકે જર્મની, ઇટાલી અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સહિત અનેક દેશોમાં તાલીમ લીધી હતી. જોકોવિચ 2003માં વ્યાવસાયિક બન્યો અને સતત રૅન્કિંગમાં આગળ વધતો રહ્યો. 2008 ઑસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં તેનું પહેલું ગ્રાન્ડ સ્લેમ ટાઇટલ જીત્યા પછી તે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રખ્યાત થયો. 2011માં, તેણે ચાર ગ્રાન્ડ સ્લેમ ટુર્નામેન્ટમાંથી ત્રણ જીતી, રોજર ફેડરર અને રાફેલ નડાલ સાથે ટેનિસના પ્રખ્યાત “બિગ થ્રી”ના ભાગ તરીકે પોતાને સ્થાપિત કર્યા અને તેમણે એક સાથે, એક દાયકાથી વધુ સમય સુધી પુરુષોના ટેનિસ પર પ્રભુત્વ જાળવ્યું.
જોકોવિચ પુરુષોના સિંગલ્સ ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ ગ્રાન્ડ સ્લેમ ટાઇટલનો રેકૉર્ડ ધરાવે છે. જોકોવિક તેની સંપૂર્ણ અને સંતુલિત રમત માટે જાણીતા છે, જેમાં સામેલ છે: અપવાદરૂપ સર્વિસ રિટર્ન (ઘણી વાર અત્યાર સુધીનું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે) ફોરહૅન્ડ અને બૅકહૅન્ડ બંને પર પ્રભુત્વ સાથે મજબૂત બેઝલાઇન રમત અને હાઈ પ્રેસર મૅચોમાં માનસિક કઠિનતા.
જોકોવિચના કેટલીક નોંધપાત્ર સિદ્ધિઓમાં ઑસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં બહુવિધ ટાઇટલ (તેમની સૌથી સફળ ટુર્નામેન્ટ); ઘણી વિમ્બલ્ડન ચૅમ્પિયનશિપ તથા ઘણી યુએસ ઓપન જીત તેમજ ફ્રેન્ચ ઓપન ટાઇટલ. તે ડબલ કારકિર્દી ગ્રાન્ડ સ્લેમ હાંસલ કરનારા થોડા ખેલાડીઓમાંનો એક છે (ઓછામાં ઓછા બે વાર ચારેય મેજર જીત્યા છે). વળી, નોવાકે ATP રૅન્કિંગમાં વિશ્વ નંબર 1 તરીકે સૌથી લાંબો સમય વિતાવ્યો છે અને વર્ષના અંતે નંબર 1 તરીકે સૌથી વધુ અઠવાડિયાં પૂર્ણ કર્યાં છે તથા બધા ATP માસ્ટર્સ 1000 ટાઇટલ જીતનાર તે એકમાત્ર ખેલાડી (કારકિર્દી ગોલ્ડન માસ્ટર્સ) છે.
જોકોવિચ ટેનિસ ઇતિહાસમાં કેટલીક મહત્ત્વ હરીફાઈઓનો ભાગ રહ્યો છે:
રાફેલ નડાલ સામે-ખાસ કરીને માટી પર તીવ્ર લડાઈઓ અને રોજર ફેડરર સામે – ક્લાસિક વિમ્બલ્ડન અને યુએસ ઓપન મૅચોના મુકાબલાઓ. આ હરીફાઈઓએ વિશ્વભરમાં ટેનિસની લોકપ્રિયતા વધારી એવું નિર્વિવાદ રીતે કહી શકાય.
તેણે જેલેના રિસ્ટીક જોકોવિચ સાથે લગ્ન કર્યાં છે અને તેમને બે બાળકો છે. પરિવાર બેલગ્રેડ, મોન્ટે કાર્લો અને ઍથેન્સમાં રહે છે. તેઓ તેમની શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલી માટે જાણીતા છે, જેમાં ગ્લુટેન-મુક્ત આહાર અને ફિટનેસ અને માઇન્ડફુલનેસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે નોવાક જોકોવિચ ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી, જે પ્રારંભિક બાળશિક્ષણ સુધારા પર અને વંચિત બાળકો માટે સંસાધનો પૂરાં પાડવા માટે કામ કરે છે.
નોવાક જોકોવિચને ફક્ત ટેનિસમાં જ નહીં, પરંતુ સર્વકાલીન મહાન ખેલાડીઓમાંના એક માનવામાં આવે છે. યુદ્ધગ્રસ્ત બાળપણથી વૈશ્વિક પ્રભુત્વ સુધીની તેમની સફર દૃઢતા અને શ્રેષ્ઠતાની વાર્તા છે. તેમણે ભવિષ્યની પેઢીઓ જે માપદંડો પાર કરવાનું લક્ષ્ય રાખશે તે સ્થાપિત કર્યા છે.
ત્રિલોક સંઘાણી